De grote toeval, het grote toeval
Matthijs de Ridder
Over Grand Mal
van Peter Smink
Terwijl de dagbladpers bezig was om mediafenomenen een zoveelste duw in de richting van economische onsterfelijkheid te geven en usual suspects te nomineren voor prijzen-die-er-toe-doen, verscheen Grand mal van Peter Smink (1954). De roman werd door kranten en tijdschriften genegeerd. Wat mij betreft is het de literaire ontdekking van het…
‘Net als ik zeg: er is niets meer,’ / ‘Daar heb je mij weer: er wordt’
Fabian Stolk
Over Gedichten 1962-1990
van Hans Faverey
Hans Favereys canonieke status wordt opnieuw onderstreept door de herziene, wetenschappelijk verantwoorde editie van zijn verzameld dichtwerk, nu aangevuld met ‘193 niet eerder gepubliceerde gedichten uit de nalatenschap’. Het openbare deel van zijn oeuvre is dus in één klap met zo’n 30% gegroeid van ongeveer 600 tot bijna 800 gedichten.…
Jongleren met de dood
Gwennie Debergh
Over Traag licht
van Herman Franke
Herman Frankes romancyclus Voorbij ik en waargebeurd is als een fotonisch kristal dat verhalen in alle richtingen kaatst om ze aan het eind van Traag licht, het derde en laatste deel van de cyclus, voorgoed te laten stollen. Traag licht is, meer nog dan de eerste twee delen van de…
Vriendschap en vernieuwing
Joris Note
Over Onder de blauwe oneindigheid: de vriendschap tussen Willem Kloos en Jacques Perk
van Bart Slijper
Onder de blauwe oneindigheid van Bart Slijper wordt nadrukkelijk gepresenteerd als de eerste aflevering van een Kloos-biografie. Slijper vertelt het verhaal vaardig en levendig, brengt een schat aan materiaal bijeen, toont zich een meester in het kiezen van stimulerende, veelzeggende citaten en details. Ik kijk nu al uit naar de…
Ik vond de wijn beter
Matthijs Ponte
Over Huid en haar
van Arnon Grunberg
In Huid en haar staat niet, zoals in Onze oom de oorlog centraal, maar de onmogelijkheid en uiteindelijk de onwenselijkheid van ethisch handelen überhaupt. De Holocaust is in Huid en haar geen onbegrijpelijke, monsterlijke anomalie van de geschiedenis, maar onderdeel van het spel. Veel meer dan de domme Holocaust-ontkenner is…
Voor depressieve slaven
Gijsbert Pols
Over Vinexvrouwen
van Naima El Bezaz
Vinexvrouwen van Naima El Bezaz is niet het woedende, verdrietige en verwarrende commentaar op de Nederlandse maatschappij dat het had kunnen zijn. Er gaat geen provocatie van uit, het is nergens confronterend. Goed, enkele buurvrouwen uit Zaanstad waren not amused, maar dat was niets anders dan gefnuikte ijdelheid.
Slapen in hoop
Peter van Lier
Over Wat ik mezelf graag voorhoud
van Lieke Marsman
De inhoud van Lieke Marsmans poëzie doet in Wat ik mijzelf voorhoud veel minder prozaïsch aan, die zou je eerder dromerig kunnen noemen. Ik zie Marsman met vertrouwen thuis zitten lachen op de bank. Zij speurt naar kruisjes in boeken en wacht schrijvend op zichzelf. Ik hoop dat die thuiskomst…
Paniek in het heelal
Christophe Van Gerrewey
Over Kosmikomische verhalen
van Italo Calvino
Italo Calvino's Kosmikomische verhalen dragen een specifiek gevaar in zich: ze bedreigen de geestesgezondheid van de lezer. Wie zo elegant en lichtvoetig de absurditeit en de onmetelijkheid van geschiedenis en wereld krijgt toegediend, verhaal na verhaal, die dreigt al snel in een staat van paniek terecht te komen. Wat Calvino…
Een onuitgegeven boek is na zeventig jaar een ander boek
Jacq Vogelaar
Over Nooit meer terug naar dat land. Verhalen van slachtoffers over de Kristallnacht 1938
van Uta Gerhardt en Thomas Karlauf
Nooit meer terug naar dat land is een selectie van verhalen die vluchtelingen in 1941 zelf schreven over hun leven in Nazi-Duitsland. De ooggetuigenverhalen zijn indertijd niet gepubliceerd, net zomin als de geplande selectie eruit. Nu wordt na zeventig jaar alsnog een deel van de collectie gepubliceerd. Het zijn in…
De mystiek van de snijboon
Jan Pollet
Over I, Coleoptile
van Ann Cotten en Kerstin Cmelka
I, Coleoptile van Ann Cotten, een dichtbundel met Engelse gedichten gecombineerd met een fotoreeks van de Duitse kunstenares Kersting Cmelka, laat ons een onbekende kant van deze jonge Duitse dichteres zien. Maar daar zullen Cottens lezers bij elke nieuwe uitgave beducht voor moeten zijn: onvoorspelbaarheid is nu eenmaal de kern…
Bijgezet voor de eeuwigheid
Martin de Haan
Over Volledige werken deel 13
van W.F. Hermans
Over Volledige werken deel 3
van W.F. Hermans
De meeste schrijvers bereiken de klassieke status nooit. Hermans wel. De Volledige werken vervullen in dat proces de rol van katalysator: ze zouden er niet zijn gekomen als het werk niet al een zekere klassieke status had bereikt, maar versterken die status en garanderen de duurzaamheid ervan.
... of uw eigen kleine oorlog zin heeft
Erik Spinoy
Over De verzwegen Boon
van Pol Hoste
De verzwegen Boon maakt deel uit van Pol Hostes project van kritische reflectie op de politieke, sociale en ideologische ontwikkelingen in het naoorlogse Vlaanderen en de westerse wereld, en op zijn eigen plaats daarin. Die reflectie is op dit moment weinig modieus, maar is daarom niet minder waardevol.
Onze doden
Daniël Rovers
Over Campo Santo
van W.G. Sebald
De essaybundel Campo Santo bevat opmerkelijke literaire opstellen, in de eerste plaats omdat W.G. Sebald volbrengt wat in academische teksten zeldzaam is, namelijk te verwoorden wat er in een literair oeuvre op het spel staat, zowel voor de auteur als voor de lezer. Geformuleerd in complexe en genuanceerde zinnen zijn…
Een volledige wereld
Joris Note
Over Leven en opvattingen van Kater Murr
van E.T.A. Hoffmann
De laatste jaren was er bij ons weinig beschikbaar van E.T.A. Hoffmanns geschriften. Laten we ons daarom verheugen op Kater Murr (1819-1921), Hoffmanns laatste roman, beslist een van de allerbeste literaire boeken die dit jaar in het Nederlands zijn verschenen: chapeau voor uitgever en vertaler. We moeten zelf ons pad…
Een vrouw met drie armen
Huub Beurskens
Over Een verhaal over het lichaam
van Robert Hass
Hoe is het mogelijk om in een gedicht aanzetten tot dat gedicht en veranderingen tijdens het schrijfproces op een acceptabele wijze zichtbaar te houden in het eindresultaat? Deze vraag diende zich aan bij het lezen van de gedichten van Robert Hass, gekozen en vertaald door H.C. ten Berge in Een…
De lipizzaner: tussen paard en politiek?
Erwin Jans
Over Dier, bovendier
van Frank Westerman
In Dier, bovendier plaatst Frank Westerman de praktijk van het fokken van het lipizzanerras in het centrum van een discussie die de mens al eeuwen bezighoudt en naar het hart gaat van het mens-zijn: de vraag naar nature (aanleg) of nurture (omgeving en opvoeding) als de bepalende factor in de…
De horizontale mens
Robert Anker
Over De barbaren
van Alessandro Baricco
De barbaren uit het gelijknamige essay van Alessandro Baricco zijn de slopers van onze hoge cultuur. Baricco geeft niet op ze af – al vindt hij niet alles leuk wat ze doen – hij probeert erachter te komen wat er precies gebeurt als de barbaren weer eens een van onze…
Lees dit
Sven Vitse
Over Lees dat en herlees dat. Een keuze uit het beschouwend werk van Rein Bloem
van Rein Bloem
Lees dat en herlees dat, de onlangs verschenen bloemlezing uit het essayistische en kritische werk van Rein Bloem, bereikt precies datgene waartoe de titel uitnodigt: het boek zet zijn lezer aan tot lezen en herlezen. Ook van zichzelf, maar vooral van de teksten die erin behandeld worden. Bloem is een…
